باز ( شما آدميان كه بدينسان خلق شده‌ايد ) همه خواهيد مرد ( 15 ) . سپس در روز قيامت به يقين مبعوث مىشويد ( 16 ) . و همانا بالاى سر شما ( ساكنان زمين ) هفت آسمان خلق كرديم و هرگز از ( توجه به ) خلق غافل نبوده‌ايم ( 17 ) . و ما براى شما آب را به قدر معين از آسمان نازل كرده و در زمين نگاهش داشتيم ، در حالى كه بر نابود كردن آن نيز قادريم ( 18 ) . آن گاه ما با آن آب براى شما باغها و نخلستانهاى خرما و انگور ايجاد كرديم و ميوه هاى بسيار كه از آن مىخورديد آفريديم ( 19 ) . و درختى ( آفريديم ) كه از طور سينا بر مىآيد و روغن زيت و خورش مردم بار مىآورد ( 20 ) . و براى شما در مطالعه حال چارپايان عبرتى است ، كه از شيرش به شما مىنوشانيم ( با اينكه اين شربت گوارا از شكم او بيرون مىآيد ) و در آن چارپايان براى شما منافع بسيارى است و از خود آنها مىخوريد ( 21 ) . و بر آن چارپايان و نيز بر كشتىها در سفر دريا سوار مىشويد ( 22 ) . بيان آيات بعد از آنكه خداى سبحان رستگارى مؤمنين را به خاطر اوصافى كه دارند بيان فرمود ، به شرح خلقتشان و نعمتهايى كه به آنان ارزانى داشته كه چگونه تدبير امورشان را كرده و تدبير خود را با خلقت خود توأم ساخته ، مىپردازد تا معلوم شود اوست رب انسان و رب هر موجود ديگر ، و بر همه واجب است كه تنها او را بپرستند و شريكى برايش نگيرند . * ( « وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ » ) * در مجمع البيان مىگويد : كلمه « سلالة » اسم براى هر چيزى است كه از چيزى كشيده و بيرون آورده شود ، بر وزن « كساحة » كه اسم است براى چيزى كه جاروب شود « 1 » . و ظاهر سياق اين است كه مراد از انسان نوع بشر باشد كه در نتيجه شامل آدم ( ع ) و همه ذريه او مىشود . و مراد از « خلق » خلق ابتدايى است كه در آن آدم ( ع ) را از گل آفريده و آن گاه نسل او را از نطفه قرار داده است اين آيه و آيه بعدش در

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 100 .